Υιοθέτηση σύγχρονων πρακτικών για την καλλιέργεια της συστηματικής εθελοντικής προσφοράς αίματος

 

Αθήνα, 26 Μαρτίου 2026

 

ΕΡΩΤΗΣΗ ΠΡΟΣ:

Υπουργό Υγείας

Υπουργό Παιδείας, Θρησκευμάτων & Αθλητισμού

 

Θέμα: «Υιοθέτηση σύγχρονων πρακτικών για την καλλιέργεια της συστηματικής εθελοντικής προσφοράς αίματος»

Η αιμοδοσία στη χώρα μας συντονίζεται από το Εθνικό Κέντρο Αιμοδοσίας (ΕΚΕΑ), το οποίο είναι ο αρμόδιος φορέας για τη διασφάλιση της επάρκειας και της ασφάλειας του αίματος στη χώρα. Σύμφωνα με τα επίσημα στατιστικά στοιχεία, κάθε χρόνο στην Ελλάδα χρειαζόμαστε 550.000 – 600.000 μονάδες αίματος για την θεραπεία ασθενών. Πάνω από 520.000 μονάδες αίματος συγκεντρώνονται ετησίως για να καλύψουν τα δημόσια νοσοκομεία και ιδιωτικές κλινικές, ενώ περίπου 100.000 μονάδες αίματος (2022-2023) προορίζονται αποκλειστικά για τους 2.100 ασθενείς με μεσογειακή αναιμία και άλλες αιμοσφαιρινοπάθειες, οι οποίοι χρήζουν τακτικών μεταγγίσεων.

Για την αποτελεσματική κάλυψη των αναγκών, το Εθνικό Κέντρο Αιμοδοσίας (ΕΚΕΑ) τονίζει τη σημασία της συστηματικής εθελοντικής προσφοράς. Είναι γεγονός πως κατά τη διάρκεια της υγειονομικής κρίσης αυτή η διαδικασία ενισχύθηκε, καθώς ενεργοποιήθηκαν αντανακλαστικά κοινωνικής αλληλεγγύης, τα οποία, ενδεχομένως δεν είχε δοθεί η ευκαιρία να ενεργοποιηθούν, την προηγούμενη περίοδο. Η στρατηγική για τον εξορθολγισμό  των μεταγγίσεων και της χρήσης του αίματος φαίνεται πως έχει θετικά αποτελέσματα. Το 2023 σημειώθηκε ρεκόρ συλλογής αίματος στην Ελλάδα, με τη συμμετοχή των εθελοντών να αυξάνεται σημαντικά, ενώ η περιοχή της Κέρκυρας σημείωσε εξαιρετικές επιδόσεις αποτελώντας αιμοδοτικό παράδειγμα προς μίμηση, αφού συλλέχθηκαν 121,76 μονάδες ανά 1.000 κατοίκους, 50,87 μονάδες εθελοντικού αίματος ανά 1.000 κατοίκους, που ξεπερνούν κατά πολύ τον μέσον όρο της χώρας και το ποσοστό του εθελοντικού αίματος ανήλθε στο 71, 67 % για το 2023.

Όμως, παρά την αύξηση, οι ανάγκες σε αίμα παραμένουν υψηλές. Παρότι η εθελοντική αιμοδοσία αυξάνεται (περίπου 68,77% το 2023), με 42 νοσοκομεία να ξεπερνούν τον σχετικό μέσο όρο, παρουσιάζονται συχνά κατά την περίοδο των εορτών και των διακοπών κρίσιμες ελλείψεις, ιδιαίτερα τον μήνα Αύγουστο, λόγω μειωμένης προσέλευσης αιμοδοτών αλλά και των αδειών του υγειονομικού προσωπικού.

Λόγω του ότι στη χώρα μας δεν έχει εμπεδωθεί ακόμα η συνείδηση του σταθερού αιμοδότη αναγκαζόμαστε να εισάγουμε αίμα από τον Ελβετικό Ερυθρό Σταυρό. Το έτος 2022 παραλάβαμε από τον Ελβετικό Ερυθρό Σταυρό, αποκλειστικά για τους συνανθρώπους μας με μεσογειακή αναιμία, 20.000 μονάδες αίματος. Η αύξηση του εθελοντισμού που παρατηρείται τα τελευταία ειδικά χρόνια έχει επιφέρει μια σχετική μείωση στις εισαγόμενες ποσότητες του αίματος, ενώ έχει μειώσει σημαντικά και την εξάρτησή μας από το αίμα αντικατάστασης, δηλαδή από το αίμα που προέρχεται από το οικογενειακό και φιλικό περιβάλλον των ασθενών. Δεν υπάρχει όμως καμιά αμφιβολία ότι υπάρχουν σημαντικά περιθώρια βελτίωσης, γι’ αυτό και χρειάζεται να προσπαθήσουμε περισσότερο ως κράτος και κοινωνία.

Σε πολλές αναπτυσσόμενες χώρες, η μεγαλύτερη πρόκληση παραμένει η ανάγκη συλλογής επαρκούς κι ασφαλούς αίματος από εθελοντές, μη αμειβόμενους αιμοδότες, προκειμένου να καλυφθούν οι διαρκώς  αυξανόμενες ανάγκες υγείας. Ωστόσο, οι πρόσφατες προκλήσεις με τις οποίες έρχονται αντιμέτωπα τα συστήματα αιμοδοσίας, είναι πιο σύνθετες κι αλλάζουν διαρκώς. Η διαχείριση των πλεοναζόντων πολλές φορές, αλλά σε κάθε περίπτωση ευμετάβλητων αποθεμάτων αίματος έχει βρεθεί στο επίκεντρο των συζητήσεων, διαμορφώνοντας σε σημαντικό βαθμό τις όποιες στρατηγικές προσέγγισης/ευαισθητοποίησης  των εθελοντών αιμοδοτών, οδηγώντας σε νέες πρακτικές και διαδικασίες προσέλκυσης.

Για να μπορέσουμε να επαναπροσδιορίσουμε τη φιλοσοφία πάνω στην οποία βασίζονται όλες οι δράσεις προσέλκυσης/ευαισθητοποίησης των εθελοντών αιμοδοτών ξεπερνώντας τη μέχρι σήμερα κυρίαρχη αντίληψη  της επείγουσας ανάγκης όλων των αιμοληψιών από όλους τους δυνητικά κατάλληλους αιμοδότες, θα απαιτηθούν αλλαγές τόσο  σε πολιτιστικό όσο και οργανωτικό επίπεδο. Με αυτόν τον τρόπο θα μπορέσουμε να συνδυάσουμε  αποτελεσματικές δράσεις και  επάρκεια αίματος  καθιστώντας βιώσιμο το σύστημα αιμοδοσίας τη νέα δεκαετία.

Η αποτελεσματική εφαρμογή μίας εθνικής στρατηγικής για την αιμοδοσία απαιτεί και την ύπαρξη ενός εθνικού προγράμματος επιμόρφωσης και εκπαίδευσης όλων των εμπλεκομένων στη διαδικασία της αιμοδοσίας. Η εθελοντική αιμοδοσία είναι φυσική και αβίαστη απόρροια διαμόρφωσης αιμοδοσιακής συνείδησης με την εκπαιδευτική διαδικασία να καλείται να την καλλιεργήσει στους μαθητές, ενθαρρύνοντας την ελεύθερη σκέψη και ενισχύοντας τη συναισθηματική ωριμότητα τους.

Στο πλαίσιο αυτό είναι επιβεβλημένο η πολιτεία να εφευρίσκει συνεχώς νέους τρόπους λαμβάνοντας πρωτοβουλίες για να ενισχύσει την εθελοντική προσφορά αίματος υιοθετώντας επιτυχημένα παραδείγματα που έτυχαν τεράστιας αποδοχής σε άλλες χώρες που εφαρμόστηκαν όπως η καμπάνια «Blood League» (Μάτωσε για τη φανέλα) του Νορβηγικού Ερυθρού Σταυρού (Norges Røde Kors). Η συγκεκριμένη καμπάνια αποτελεί ένα τέτοιο σχετικό επιτυχημένο παραδείγματα, καθώς μετέτρεψε την οπαδική αντιπαλότητα σε κοινωνικό έργο. Με αρχικό στόχο την προσέλκυση 4.000 νέων αιμοδοτών, η καμπάνια κατάφερε να συγκεντρώσει 9.729 νέες εγγραφές. Αυτό το αποτέλεσμα εκτιμάται ότι μπορεί να σώσει πάνω από 16.000 ζωές.

Ο μηχανισμός που ακολουθήθηκε από τους σχεδιαστές της καμπάνιας ήθελε τους φιλάθλους των ομάδων της πρώτης κατηγορίας της Νορβηγίας (ανδρών και γυναικών) να καλούνται να δώσουν αίμα δηλώνοντας κάθε φορά την ομάδα που υποστηρίζουν. Οι αιμοδοτικές εγγραφές τροφοδοτούσαν έναν ζωντανό «Πίνακα Αιμοδοσίας» (Blodtabellen), όπου οι αθλητικοί σύλλογοι ανταγωνίζονταν για την κορυφή. Η καμπάνια προχώρησε ένα βήμα περισσότερο, καθώς χρησιμοποίησε εξατομικευμένα βίντεο για κάθε σύλλογο, προκαλώντας τους οπαδούς να αποδείξουν αν όντως «ματώνουν για τη φανέλα» τους και κέρδισε το Silver Award στις κατηγορίες Cultural Insights και Public Interest. Η επιτυχία της καμπάνιας βασίστηκε στο γεγονός ότι δεν ζήτησε από τους πολίτες να δράσουν για έναν αφηρημένο σκοπό, αλλά τους έδωσε ένα κίνητρο συνδεδεμένο με την έντονη συναισθηματική τους ταύτιση με την τοπική τους ομάδα.

Επειδή, η πολιτεία είναι υποχρεωμένη να διασφαλίζει επαρκείς ποσότητες αίματος στη χώρα.

Επειδή, η πολιτεία είναι υποχρεωμένη για την αποτελεσματική κάλυψη των μεγάλων αναγκών της χώρας σε αίμα να ενισχύει με μέτρα και πρωτοβουλίες τη σημασία της συστηματικής εθελοντικής προσφοράς.

Επειδή, παρότι η εθελοντική αιμοδοσία αυξάνεται σημαντικά τα τελευταία χρόνια παρουσιάζονται συχνά κατά την περίοδο των εορτών και των διακοπών κρίσιμες ελλείψεις σε μονάδες αίματος.

Επειδή, δεν έχει εμπεδωθεί ακόμα στη χώρα μας η συνείδηση του σταθερού αιμοδότη και αναγκαζόμαστε για να καλύψουμε τις μεγάλες ανάγκες να εισάγουμε αίμα από τον Ελβετικό Ερυθρό Σταυρό.

Επειδή, η πολιτεία οφείλει να εφευρίσκει συνεχώς νέους τρόπους λαμβάνοντας πρωτοβουλίες για να ενισχύσει την εθελοντική προσφορά αίματος ακολουθώντας παραδείγματα που σημείωσαν τεράστια αποδοχή από τις κοινωνικές ομάδες σε άλλες χώρες.

Επειδή, η αιμοδοσία ωφελεί όχι μόνο τον πάσχοντα που χρειάζεται αίμα για να διατηρηθεί στη ζωή, αλλά και τον αιμοδότη, αφού χάρη σ’ αυτήν πραγματοποιείται δωρεάν εξέταση του αίματος για 13 λοιμώδεις ασθένειες,

Επειδή, ο εθελοντής αιμοδότης γίνεται παράδειγμα προς μίμηση για το οικείο του περιβάλλον και κυρίως για τα παιδιά του, που μιμούνται την κίνηση ανθρωπιάς,  προσφοράς και πρόληψης.

Επειδή, η χώρα συνεχίζει να ταλανίζεται από φαινόμενα έξαρσης της οπαδικής βίας στον αθλητισμό και απαιτούνται μέτρα και πρωτοβουλίες που θα καλλιεργήσουν την ευγενή άμιλλα και θα μετατρέψουν την οπαδική αντιπαλότητα σε κοινωνικό έργο και προσφορά.

Επειδή, ο αιμοδότης γεύεται την ικανοποίηση μέσω της αλληλεγγύης και του εθελοντισμού και η πράξη αυτή αποτελεί δείγμα ωριμότητας,  αυτοσεβασμού και πολιτισμού.

ΕΡΩΤΩΝΤΑΙ ΟΙ ΑΡΜΟΔΙΟΙ ΥΠΟΥΡΓΟΙ

 

1.     Είναι στις προθέσεις των αρμοδίων Υπουργείων να υιοθετήσουν επιτυχημένα παραδείγματα εθελοντικών αιμοδοσιών που έτυχαν τεράστιας αποδοχής σε άλλες χώρες που εφαρμόστηκαν μέσω των αρμόδιων κρατικών φορέων στα πρότυπα του Νορβηγικού “Μάτωσε για τη φανέλα” μετατρέποντας την οπαδική αντιπαλότητα σε κοινωνικό έργο και προσφορά;
2.     Με ποιες άλλες ενέργειες και πρωτοβουλίες προτίθεται το αρμόδιο Υπουργείο Υγείας να τονίσει τη σημασία της συστηματικής εθελοντικής προσφοράς και να ενισχύσει ακόμα περισσότερο τη συμμετοχή των εθελοντών στην αιμοδοσία της χώρας;
3.     Στο πλαίσιο του εθνικού προγράμματος επιμόρφωσης και εκπαίδευσης όλων των εμπλεκομένων στη διαδικασία της αιμοδοσίας, ποια είναι τα προτεινόμενα μέτρα των αρμόδιων Υπουργείων για τη διαμόρφωση αιμοδοσιακής συνείδησης διαμέσου της εκπαιδευτικής διαδικασίας;
4.     Με ποιες αντίστοιχες ενέργειες και πρωτοβουλίες προτίθεται το αρμόδιο Υπουργείο Παιδείας, Θρησκευμάτων & Αθλητισμού να καλλιεργήσει το αίσθημα της ευγενούς άμιλλας απαντώντας στα φαινόμενα έξαρσης της οπαδικής βίας που ταλανίζουν τη χώρα;  
5.     Είναι διατεθειμένο το αρμόδιο Υπουργείο Υγείας να επιβραβεύσει έμπρακτα την περιοχή της Κέρκυρας που σημείωσε εξαιρετικές επιδόσεις αποτελώντας αιμοδοτικό παράδειγμα προς μίμηση, θωρακίζοντας αποτελεσματικά τις δομές υγείας της περιοχής και δίνοντας περαιτέρω κίνητρα για την ενίσχυση της εθελοντικής αιμοδοσίας;

 

Ο ερωτών Βουλευτής

 

Δημήτρης Μπιάγκης