Αποκατάσταση και αξιοποίηση Βρετανικού Νοσοκομείου στο Παλαιό Φρούριο Κέρκυρας

 

Αθήνα, 24 Ιουνίου 2026

 

ΕΡΩΤΗΣΗ ΚΑΙ ΑΙΤΗΣΗ ΚΑΤΑΘΕΣΗΣ ΕΓΓΡΑΦΩΝ

 

ΠΡΟΣ:   Υπουργό Πολιτισμού

                      

Θέμα: «Αποκατάσταση και αξιοποίηση Βρετανικού Νοσοκομείου στο Παλαιό Φρούριο Κέρκυρας»

 

Το Βρετανικό Νοσοκομείο εντός του Παλαιού Φρουρίου της Κέρκυρας χτίστηκε την περίοδο της αγγλοκρατίας (1814 – 1864) πιθανόν το 1835 για την περίθαλψη του αγγλικού στρατού. Το κτήριο διαστάσεων 2.174 τ.μ. αναπτύσσεται συμμετρικά σε δυο ορόφους και καταλαμβάνει το χώρο μεταξύ των δυο βραχωδών κορυφών της Ακρόπολης. Έχει διάταξη σε κάτοψη ελληνικού «Π» το οποίο ενώνεται αξονικά διαμέσου ενός διαδρόμου επικοινωνίας με μια ορθογώνια πτέρυγα, πιθανόν μεταγενέστερης οικοδομικής φάσης, που αναπτύσσεται στη νότια πλευρά, μεταξύ των δυο σκελών του. Το κτήριο διαθέτει καινοτόμα για την εποχή του κατασκευαστική τεχνολογία, το οποίο χαρακτηρίζει η λιτότητα και η αυστηρότητα.

Η μορφολογία του, αν και με απλουστευμένες λεπτομέρειες, ακολουθεί τη νεοκλασική αρχιτεκτονική της περιόδου, ενώ η πρόσοψη παρουσιάζει απόλυτη συμμετρία ως προς τον κεντρικό άξονα. Το κτήριο διαθέτει ιδιαίτερη αρχιτεκτονική και οικοδομική αξία, λεπτομέρεια και ακρίβεια στην κατασκευή. Οι φέρουσες τοιχοποιίες, οι εσωτερικοί διαχωριστικοί τοίχοι και οι εστίες είναι δομημένες από οπτόπλινθους από το πλινθοποιΐο του Βασιλικού Μηχανικού και ισχυρό υδραυλικό ασβαστοκονίαμα. Οι ποδιές των παραθύρων είναι από λαξευτές ασβεστολιθικές πέτρες και τα ανώφλια, οριζόντια και τοξωτά, διαμορφώνονται με τούβλινο τόξο, εμφανές στις όψεις. Η οροφή του κεντρικού κτιρίου και των δύο σκελών είναι κατασκευασμένη από ημικυλινδρικούς θόλους από οπτοπλινθοδομή και ισχυρό υδραυλικό κονίαμα.

Κατά την περίοδο του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου το κτήριο χρησιμοποιήθηκε από τους Άγγλους και τους συμμάχους τους για την περίθαλψη και μεταφορά τραυματιών. Το 1940, η διοίκηση του Νοσοκομείου παραδόθηκε στον ελληνικό στρατό. Έναν χρόνο αργότερα με την παράδοση του νησιού στους Ιταλούς χρησιμοποιήθηκε ως στρατιωτικό νοσοκομείο και στρατηγείο των κατοχικών δυνάμεων. Η πίσω αυλή του χρησιμοποιήθηκε ως χώρος εκτελέσεων, ενώ στα ιταλικά αρχεία της εποχής αναφέρεται ότι κάποια δωμάτια του νοσοκομείου χρησιμοποιήθηκαν ως θάλαμοι βασανιστηρίων για υπόπτους και μέλη αντιστασιακών οργανώσεων. Το νοσοκομείο κάηκε στον βομβαρδισμό, της 14ης Σεπτεμβρίου 1943, από τους Γερμανούς, ενώ μετά το τέλος του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου ανακαινίστηκε από τον ελληνικό στρατό, με σκοπό να λειτουργήσει εκ νέου ως στρατιωτικό νοσοκομείο. Τελικά εγκαταστάθηκαν υπηρεσίες του στρατού και τα επόμενα χρόνια λειτούργησε διαδοχικά ως σχολή έφεδρων αξιωματικών, κέντρο εκπαίδευσης νεοσύλλεκτων και διοικητικό κτήριο, μέχρι τις αρχές της δεκαετίας του 1980, οπότε και εγκαταλείφθηκε. Στη διάρκεια του χρόνου, στο κτήριο πραγματοποιήθηκαν κάποιες επεμβάσεις για την αντικατάσταση αρχικού δαπέδου ορόφου με πλάκα οπλισμένου σκυροδέματος και διάστρωση τσιμεντοκονίας στα δάπεδα του ισογείου.

Σήμερα το κτήριο ανήκει στο Υπουργείο Πολιτισμού, το οποίο το χαρακτήρισε ως νεότερο Μνημείο το 2020. Παρόλα αυτά είναι παραδομένο στην εγκατάλειψη εδώ και δεκαετίες και χρησιμοποιείται ως προσωρινός αποθηκευτικός χώρος αρχαιολογικού υλικού.

Σύμφωνα με ανακοινώσεις του Υπουργείου Πολιτισμού από τον Οκτώβριο του 2024,  το αρμόδιο Υπουργείο εκπονεί σε συνεργασία με το Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο ερευνητικό πρόγραμμα στη διερεύνηση πολιτιστικών χρήσεων και αποκατάστασης του Βρετανικού Νοσοκομείου, στο Παλαιό Φρούριο της Κέρκυρας.  Το ερευνητικό πρόγραμμα έχει δύο φάσεις. Η πρώτη περιλαμβάνει την αναγνώριση και τεκμηρίωση του μνημείου αναφορικά με την αρχιτεκτονική και την οικοδόμησή του, τον φέροντα οργανισμό και την παθολογία του, αλλά και τη στρατηγική διερεύνηση της ένταξης πολιτιστικών χρήσεων και διατύπωση εναλλακτικών αρχιτεκτονικών κατευθύνσεων, για την αποκατάσταση και ανάδειξη του κτηρίου και του περιβάλλοντος χώρου του. Επίσης, θα διατυπωθούν τα άμεσα μέτρα προστασίας. Η δεύτερη φάση, περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, τον σχεδιασμό των προτεινόμενων πολιτιστικών χρήσεων του Βρετανικού Νοσοκομείου και του περιβάλλοντος χώρου του και στρατηγική διαχείρισης των χρήσεων σε σχέση με το ευρύτερο περιβάλλον του φρουρίου.

Στόχος του προγράμματος σύμφωνα πάντα με το Υπουργείο, είναι η διατύπωση άμεσων μέτρων προστασίας, η διαμόρφωση στρατηγικών για την αποκατάσταση και επανάχρησή του με πολιτιστικές χρήσεις, στο σύνθετο μνημειακό περιβάλλον του Παλαιού Φρουρίου της Κέρκυρας και εντέλει η διατύπωση πρότασης για την αποκατάστασή του. Το έργο εντασσόταν στο συνολικό διαχειριστικό σχέδιο για την Παλιά Πόλη της Κέρκυρας, η οποία περιλαμβάνεται στον Κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO. Η αποκατάσταση του μνημειακού κτηρίου του Βρετανικού Νοσοκομείου περιλαμβάνεται στις προτάσεις του Διαχειριστικού Σχεδίου (master plan) των Φρουρίων της Κέρκυρας, το οποίο ολοκληρώθηκε το 2022.

Επειδή, η Κέρκυρα αποτελεί έναν από τους δημοφιλέστερους τουριστικούς προορισμούς της χώρας.

Επειδή, η Παλιά Πόλη της Κέρκυρας συγκαταλέγεται στα μνημεία παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς της Unesco, που οφείλουμε να προστατεύσουμε, να διαφυλάξουμε και να αναδείξουμε.

Επειδή, βασικός στόχος της πολιτείας θα πρέπει να είναι η προστασία και η ανάδειξη των μνημείων της χώρας και η λήψη των απαραίτητων μέτρων για τη διαφύλαξη της πολιτιστικής μας κληρονομιάς αλλά και η αρμονική ένταξη των μνημείων της πόλης στους πόλους έλξης της ευρύτερης περιοχής.

Επειδή, τα μνημεία της πόλης της Κέρκυρας θα πρέπει να αποκτούν νέα ζωή και χρήση, πλήρως ενταγμένα στην καθημερινότητα κατοίκων και επισκεπτών.

Επειδή, το κτήριο του Βρετανικού Νοσοκομείου στο Παλαιό Φρούριο της Κέρκυρας αποτελεί ένα χαρακτηρισμένο νεότερο μνημείο ιδιαίτερης αρχιτεκτονικής και οικοδομικής αξίας.

Επειδή, η Κέρκυρα των δεκάδων φιλαρμονικών και των εκατοντάδων πολιτισμικών σωματείων και φορέων στερείται βασικών πολιτιστικών υποδομών.

Επειδή, είναι τεράστιοι οι κίνδυνοι που ελλοχεύουν από μια πιθανή πυρκαγιά, λόγω της αρχιτεκτονικής του ιστορικού κέντρου (πολύ στενοί δρόμοι, καντούνια, σοκάκια κ.λπ.), αλλά και λόγω των ιδιαιτεροτήτων των κτισμάτων (υλικά κατασκευής, πολυώροφα κτήρια).

Επειδή, είναι υποχρέωση της Πολιτείας να μεριμνά για την ασφάλεια και την λήψη των απαραίτητων μέτρων και την υλοποίηση σχεδίων έκτακτης ανάγκης για την αποφυγή καταστροφών.

ΕΡΩΤΑΤΑΙ Η ΑΡΜΟΔΙΑ ΥΠΟΥΡΓΟΣ

 

1.     Ποιο είναι το χρονοδιάγραμμα υλοποίησης του ερευνητικού προγράμματος του Υπουργείου Πολιτισμού και του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου για  τη διερεύνηση πολιτιστικών χρήσεων και αποκατάστασης του Βρετανικού Νοσοκομείου στο Παλαιό Φρούριο της Κέρκυρας, καθώς το έργο εντάσσεται στο συνολικό διαχειριστικό σχέδιο του Υπουργείου Πολιτισμού για την Παλιά Πόλη της Κέρκυρας με ορίζοντα ολοκλήρωσης το τέλος του 2025;
2.     Έχει ολοκληρωθεί η πρώτη φάση του προγράμματος που περιλαμβάνει την αναγνώριση και τεκμηρίωση του μνημείου αναφορικά με την αρχιτεκτονική και την οικοδόμησή του, τον φέροντα οργανισμό και την παθολογία του, αλλά και τη στρατηγική διερεύνηση της ένταξης πολιτιστικών χρήσεων και διατύπωση εναλλακτικών αρχιτεκτονικών κατευθύνσεων, για την αποκατάσταση και ανάδειξη του κτιρίου και του περιβάλλοντος χώρου του, και αν ναι γιατί δεν έχουν διατυπωθεί ακόμα τα άμεσα μέτρα προστασίας για το μνημείο που είναι παραδομένο στην εγκατάλειψη εδώ και δεκαετίες;
3.     Πότε αναμένεται να ολοκληρωθεί η δεύτερη φάση του ερευνητικού προγράμματος που περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, τον σχεδιασμό των προτεινόμενων πολιτιστικών χρήσεων του Βρετανικού Νοσοκομείου και του περιβάλλοντος χώρου του και στρατηγική διαχείρισης των χρήσεων σε σχέση με το ευρύτερο περιβάλλον του φρουρίου και ποια είναι η συνολική πρόταση του προγράμματος για την αποκατάσταση και αξιοποίησή του;  

 

ΚΑΛΕΙΤΑΙ Η ΑΡΜΟΔΙΑ ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΝΑ ΚΑΤΑΘΕΣΕΙ:

 

1.     Το διαχειριστικό σχέδιο (Master Plan) για τα δύο ενετικά φρούρια της Κέρκυρας το οποίο εκπονήθηκε από το Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο (ΕΜΠ) και χρηματοδοτήθηκε με 260.000,00 € από το Υπουργείο Πολιτισμού που αποτελεί τον κύριο "οδικό χάρτη" για τη διάσωση και ανάδειξη των μνημείων και  συμπεριλαμβάνει προτάσεις για τη συντήρηση επιμέρους ιστορικών κτιρίων εντός των φρουρίων όπως την αποκατάσταση του Βρετανικού Νοσοκομείου και  σχεδιάστηκε για την ενοποίηση των οχυρωματικών έργων, βελτιώνοντας την επισκεψιμότητα και την πεζοδρομιακή σύνδεση μεταξύ Παλαιού και Νέου Φρουρίου.

 

Ο ερωτών Βουλευτής

 

Δημήτρης Μπιάγκης