Σε απόγνωση οι ελαιοπαραγωγοί της Κέρκυρας για την τραγική γραφειοκρατία του Ελαιοκομικού Μητρώου, των Δηλώσεων Συγκομιδής αλλά και των προβλημάτων επιλεξιμότητας αγροτεμαχίων για τις επιδοτήσεις

 

Αθήνα, 23 Ιουλίου 2026

 

ΕΡΩΤΗΣΗ

 

ΠΡΟΣ:   Υπουργό Αγροτικής Ανάπτυξης & Τροφίμων

                                              

Θέμα: «Σε απόγνωση οι ελαιοπαραγωγοί της Κέρκυρας για την τραγική γραφειοκρατία του Ελαιοκομικού Μητρώου, των Δηλώσεων Συγκομιδής αλλά και των προβλημάτων επιλεξιμότητας αγροτεμαχίων για τις επιδοτήσεις»

Έντονο προβληματισμό, ανησυχία αλλά και απόγνωση έχει προκαλέσει στους υπηρεσιακούς παράγοντες αλλά κυρίως στους ελαιοπαραγωγούς της Κέρκυρας, η τεράστια γραφειοκρατία με την οποία έρχονται αντιμέτωποι κατά την διαδικασία εγγραφής και επικαιροποίησης του ελαιοκομικού μητρώου, σύμφωνα με την με αρ. πρωτ. 77979/21.03.2025 Απόφαση του Υπουργού Αγροτικής Ανάπτυξης & Τροφίμων (ΑΔΑ ΡΧΧ54653ΠΓ-ΝΙΚ) με θέμα: «Θέσπιση των αναγκαίων συμπληρωματικών μέτρων για την εφαρμογή του άρθρου 49 του Ν. 5035/2023 (Α’ 76), όσον αφορά στην υποβολή δηλώσεων συγκομιδής ελαιαοκάρπου».

Στην Περιφερειακή Ενότητα Κέρκυρας υπάρχουν περίπου τέσσερα (4) εκατομμύρια ελαιόδεντρα, τα οποία καλύπτουν πάνω από τριακόσιες (300) χιλιάδες στρέμματα αγροτικής έκτασης. Ο κερκυραϊκός ελαιώνας χαρακτηρίζεται από το φαινόμενο του πολυτεμαχισμού και των μικρών εκμεταλλεύσεων, ελαιοκτήματα που στην πλειονότητά τους περιλαμβάνουν από είκοσι (20) έως πενήντα (50) ελαιόδεντρα. Όλα αυτά οδήγησαν σε μεγάλο αριθμό δηλώσεων (18.000 εγγεγραμμένοι στο Σύστημα Γεωγραφικών Πληροφοριών και Ελαιοκομικού Τομέα και Αμπελουργικό Μητρώο ΣΓΠ-ΕΤ & ΑΜ – «Ελαιοκομικό Μητρώο») και σε μεγάλο αριθμό αγροτεμαχίων ανά παραγωγό (ο μεγαλύτερος αριθμός των εγγεγραμμένων παραγωγών κατέχουν από πέντε (5) ελαιοτεμάχια και άνω).

Το μεγαλύτερο μέρος του ελαιώνα της Κέρκυρας αναπτύσσεται σε δύσβατες και δυσπρόσιτες περιοχές, με το κύριο μέρος του αγροτικού οδικού δικτύου να είναι κατεστραμμένο και να δυσχεραίνει έως και να καθιστά αδύνατη πολλές φορές την πρόσβαση στο πεδίο και τη διενέργεια επιτόπιων ελέγχων. Η μορφολογία των ελαιώνων δυσκόλεψε την αρχική αποτύπωση των ελαιοκτημάτων μέσω αεροφωτογραφιών ή χαρτογραφικών υποβάθρων (η αρχική αποτύπωση πραγματοποιήθηκε μέσω χαρτών που δεν διευκόλυναν τον εντοπισμό τους, γεγονός που οδήγησε στη δημιουργία λαθών κατά την αρχική καταχώρηση του Ελαιοκομικού Μητρώου, όπως επισημάνθηκε στις σχετικές εκθέσεις των πρώην Διευθύνσεων Γεωργίας των Νομαρχιακών Αυτοδιοικήσεων των Ιονίων Νήσων κατά την εκτέλεση του έργου).

Υπόχρεοι υποβολής της δήλωσης συγκομιδής είναι όλοι οι νόμιμοι κάτοχοι ελαιοτεμαχίων ακόμα κι αν η δήλωση είναι μηδενική. Στα Ιόνια Νησιά και στην Κέρκυρα συγκεκριμένα, υπάρχουν όμως πολλές χιλιάδες εκμεταλλεύσεις των οποίων το παραγόμενο ελαιόλαδο προορίζεται αποκλειστικά για ίδια κατανάλωση. Επιπλέον, υπάρχουν ελαιώνες που έχουν εγκαταλειφθεί και καθίστανται πλέον μη παραγωγικοί, με αποτέλεσμα να μην είναι εφικτή η χαρτογράφησή τους και η καταμέτρηση του αριθμού των ελαιόδεντρων τους.

Επιπρόσθετα, κατά τα τελευταία είκοσι (20) χρόνια δεν έχει πραγματοποιηθεί σχεδόν καμιά μεταβολή/ενημέρωση του ελαιοκομικού μητρώου από μεταβιβάσεις (κληρονομιές, πωλήσεις, λήξεις μισθωτηρίων) ή νέες εγγραφές, καθώς τα σχετικά αιτήματα των παραγωγών είναι σχεδόν μηδενικά, αφού έως τώρα η εγγραφή και η ενημέρωση του ελαιοκομικού μητρώου δεν αποτελούσε υποχρέωση των πολιτών. Συνεπώς, δεν απαιτούνταν ως δικαιολογητικό σε κανένα μέτρο του ΠΑΑ (π.χ. νέοι γεωργοί, σχέδια βελτίωσης κ.α), σε αντίθεση π.χ. με το αμπελουργικό μητρώο που προβλεπόταν στα δικαιολογητικά επιλεξιμότητας των αγροτεμαχίων. Δηλαδή, για τα ελαιοτεμάχια μέχρι και σήμερα, οι έλεγχοι και οι διασταυρώσεις γίνονταν βάσει των στοιχείων της Ενιαίας Δήλωσης Εκμετάλλευσης (ΟΣΔΕ), που αποτελεί βασικό δικαιολογητικό για την επιλεξιμότητα των καλλιεργειών σε προγράμματα. Αυτό λοιπόν, έπαιξε καθοριστικό ρόλο στην αποδυνάμωση του Μητρώου, που δεν αποτυπώνει σε καμιά περίπτωση την υφιστάμενη κατάσταση στον ελαιώνα της Κέρκυρας και δεν μπορεί να αποτελέσει βάση για το νέο Ελαιοκομικό Μητρώο.

Οι παραγωγοί της Κέρκυρας, όπως και παραγωγοί στην υπόλοιπη Ελλάδα, καλούνται έως την 30^η Σεπτεμβρίου 2026 να προσκομίσουν μία σειρά από έγγραφα, όπως τίτλους ιδιοκτησίας, πρόσφατα τοπογραφικά διαγράμματα, αποδεικτικά στοιχεία ότι οι εκτάσεις τους δεν είναι δασικές, στοιχεία από το Κτηματολόγιο, έντυπα περιουσιακής κατάστασης (Ε9) κ.α. Μάλιστα, λόγω του όγκου των εγγράφων πολλοί εκ των παραγωγών αναγκάζονται να απευθυνθούν σε επαγγελματίες προκειμένου να σχηματίσουν τον φάκελο τους καταβάλλοντας το ανάλογο αντίτιμο, χωρίς να συνυπολογίζονται τυχόν έξοδα σε τοπογραφικά διαγράμματα ή νομικές εργασίες. Ωστόσο, το εν λόγω κόστος είναι δυσβάσταχτο, ιδίως για τους μικροκαλλιεργητές που επί της ουσίας παράγουν αποκλειστικά για ιδιωτική χρήση. Να σημειωθεί, πως ο ηλικιακός μ.ο. των ελαιοπαραγωγών της Κέρκυρας, σύμφωνα με υπηρεσιακές εκτιμήσεις, αγγίζει τα 67 έτη με μόνο το 10% των παραγωγών να είναι κάτω των 50 ετών.

Αν συνυπολογίσουμε δε στα παραπάνω δεδομένα και τα τεράστια προβλήματα που αντιμετωπίζει ο Νομός της Κέρκυρας τόσο με τη διαδικασία του Κτηματολογίου όσο και μ’ αυτήν της ανάρτησης των Δασικών Χαρτών, μπορεί να γίνει κατανοητή τη δύσκολη κατάσταση την οποία καλούνται να ξεπεράσουν οι ελαιοπαραγωγοί της περιοχής. Γι’ αυτό άλλωστε, σύμφωνα με τα υπηρεσιακά στοιχεία, έχουν κατατεθεί μέχρι σήμερα μόνο 500 ή 600 αιτήσεις, παρά τις φιλότιμες προσπάθειες του υπηρεσιακού προσωπικού, όταν εκτιμάται ότι ο Νομός της Κέρκυρας αφορά περίπου 12.000 παραγωγούς.

Το ΠΑΣΟΚ – Κίνημα Αλλαγής,  τόσο το Ιούνιο του 2025, όσο και τον Μάιο του 2026, με ερωτήσεις που κατέθεσε είχε υπογραμμίσει ότι η τακτοποιητική διαδικασία επικαιροποίησης του Ελαιοκομικού Μητρώου απαιτούσε κατάλληλη προετοιμασία, προϋποθέτοντας επαρκή στελέχωση των αρμοδίων υπηρεσιών με το αναγκαίο διοικητικό και γεωτεχνικό προσωπικό, τον εφοδιασμό τους με σύγχρονα μέσα καταγραφής και μέτρησης των ελαιοκομικών εκτάσεων, κατάλληλα υπηρεσιακά οχήματα για την προσέγγιση δύσβατων ορεινών και ημιορεινών περιοχών αλλά και την απαραίτητη διασύνδεση τους με τις άλλες βάσεις δεδομένων για την συγκέντρωση όλων των γεωχωρικών και λοιπών πληροφοριών που απαιτούνται (Κτηματολόγιο, ΑΑΔΕ, Δασικούς Χάρτες), όπως επίσης και την απαιτούμενη διαβούλευση με τα στελέχη, το υπηρεσιακό προσωπικό των υπηρεσιών και τον αγροτικό κόσμο της χώρας καθώς και την πιλοτική εφαρμογή και ενημέρωση των αγροτών με σκοπό την εξοικείωση τους με την εν λόγω διαδικασία.

Παρά τις κυβερνητικές δεσμεύσεις, τίποτα από όλα τα παραπάνω δεν έχει πραγματοποιηθεί εδώ και έναν (1) χρόνο, ενώ στο τέλος του Σεπτέμβρη λήγει η προθεσμία κατάθεσης των σχετικών αιτήσεων και οι ελαιοπαραγωγοί κινδυνεύουν με την επιβολή αυστηρών διοικητικών προστίμων, καθώς η μη υποβολή δήλωσης συγκομιδής ή η υποβολή ανακριβών στοιχείων μπορεί να επιφέρει διοικητικά πρόστιμα, τα οποία κυμαίνονται από 100 έως και 5.000 ευρώ, ανάλογα με το μέγεθος της εκμετάλλευσης.

Την ίδια ώρα, τεράστια προβλήματα παρουσιάζονται και στο Ολοκληρωμένο Σύστημα Διαχείρισης & Ελέγχου (ΟΣΔΕ) που αποτελεί το κεντρικό ψηφιακό σύστημα μέσω του οποίου υποβάλλονται αιτήσεις ενίσχυσης για τις επιδοτήσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης, καθώς ένα μεγάλο μέρος του κερκυραϊκού ελαιώνα έχει χαρακτηριστεί μη επιλέξιμο παρότι πληροί τις προϋποθέσεις (η εξαίρεση των περιοχών έχει γίνει γενίκευση μέσω δορυφορικών εικόνων, χωρίς ουσιαστική γνώση των ιδιαιτεροτήτων του κερκυραϊκού ελαιώνα – υψηλόκορμος ελαιώνας και πυκνότητα) με ό,τι αυτό συνεπάγεται για μεγάλο μέρος των παραγωγών. Τα εν λόγω προβλήματα, παρότι έχουν εντοπιστεί κι έχουν επισημανθεί δεν επιλύονται, με αποτέλεσμα μεγάλος μέρος των παραγωγών να λαμβάνει μειωμένες επιδοτήσεις ή να την χάνει εξ ολοκλήρου, παρότι εκκρεμούν ενστάσεις τους που δεν μπορούν εξεταστούν από τις αρμόδιες υπηρεσίες. Λόγω του κτηματολογίου και των νέων μετρήσεων – εντοπισμό των γεωτεμαχίων, καταλαβαίνετε ότι το πρόβλημα αυτό εντείνεται με σημαντικές συνέπειες στους παραγωγούς του Νομού. Είναι καταφανές ότι όλη αυτή η κατάσταση έχει μειώσει κατά πολύ τον αριθμό των δικαιούχων των επιδοτήσεων στην ΠΕ Κέρκυρας (από 13.500 αιτήσεις το 2008 σε 6.000 αιτήσεις το 2026).

Δεδομένου ότι, είναι απαραίτητη η ψηφιακή ενοποίηση όλων των μητρώων που σχετίζονται με την αγροτική παραγωγή, προκειμένου οι αγρότες και οι παραγωγοί να μην επιβαρύνονται με επιπρόσθετα γραφειοκρατικά βάρη.

Δεδομένοι ότι, οι ελαιοπαραγωγοί απειλούνται με υπέρογκα διοικητικά πρόστιμα εξαιτίας της αναξιόπιστης και βεβιασμένης συγκρότησης του ελαιοκομικού μητρώου, χωρίς να φέρουν ουδεμία ευθύνη.

Δεδομένου ότι, είναι αναγκαία η πλήρης στελέχωση των αρμοδίων υπηρεσιών για την απρόσκοπτη και αποτελεσματική λειτουργία τους.

Δεδομένου ότι, το υπάρχον ελαιοκομικό μητρώο σε καμιά περίπτωση δεν αποτυπώνει την υφιστάμενη κατάσταση στον ελαιώνα της Κέρκυρας και δεν μπορεί να αποτελέσει βάση για το νέο Ελαιοκομικό Μητρώο.

Δεδομένου ότι, το μεγαλύτερο μέρος του ελαιώνα της Κέρκυρας αναπτύσσεται σε δύσβατες και δυσπρόσιτες περιοχές, με το κύριο μέρος του αγροτικού οδικού δικτύου να είναι κατεστραμμένο και να δυσχεραίνει έως και να καθιστά αδύνατη πολλές φορές την πρόσβαση στο πεδίο και τη διενέργεια επιτόπιων ελέγχων.

Δεδομένου ότι, ο κερκυραϊκός ελαιώνας χαρακτηρίζεται από το φαινόμενο του πολυτεμαχισμού και των μικρών εκμεταλλεύσεων, ελαιοκτήματα που στην πλειονότητά τους περιλαμβάνουν από είκοσι (20) έως πενήντα (50) ελαιόδεντρα. αυξάνουν τον μέσο αριθμό ελαιοτεμαχίων ανά αγροτική εκμετάλλευση, με το σύνολο των αγροτεμαχίων στην ΠΕ Κέρκυρας τα οποία θα πρέπει να καταχωρηθούν στο ΕΜ να  ξεπερνάει κατά πολύ τις εκατό (100) χιλιάδες.

Δεδομένου ότι, ο Νομός της Κέρκυρας αντιμετωπίζει τεράστια προβλήματα τόσο με τη διαδικασία του Κτηματολογίου όσο και μ’ αυτήν της ανάρτησης των Δασικών Χαρτών της περιοχής.

Δεδομένου ότι, σύμφωνα με τα υπηρεσιακά στοιχεία, μέχρι σήμερα έχουν κατατεθεί και έχουν διεκπεραιωθεί ελάχιστες αιτήσεις παραγωγών της Κέρκυρας για το Ελαιοπαραγωγό Μητρώο.

Δεδομένου ότι, το υπάρχον δυναμικό (Γεωπόνοι, Ιχθυολόγοι, Διοικητικοί Μηχανικοί κ.α.) της Διεύθυνσης Αγροτικής Οικονομίας της Περιφέρειας Ιονίων Νήσων είναι οριακά σε θέση να καλύψει τις ανάγκες των υπολοίπων αρμοδιοτήτων με τις οποίες είναι επιφορτισμένο και όπως προκύπτει, θα είναι δύσκολο έως αδύνατο να εξυπηρετηθούν όλοι οι ενδιαφερόμενοι, προκειμένου να υποβάλλουν εμπρόθεσμα τη δήλωση συγκομιδής ελαιόκαρπου.

 

ΕΡΩΤΑΤΑΙ Ο ΑΡΜΟΔΙΟΣ ΥΠΟΥΡΓΟΣ

 

1.           Με ποιον τρόπο σκοπεύει το αρμόδιο Υπουργείο να ξεπεράσει τις δυσκολίες που αντιμετωπίζει η τακτοποιητική διαδικασία του Ελαιοκομικού Μητρώου εκσυγχρονίζοντας την τεχνική υποδομή του Μητρώου, καθώς το λογισμικό που χρησιμοποιούν οι αρμόδιες κατά τόπους υπηρεσίες παραμένει δύσχρηστο, αργό, παρωχημένο και μη συμβατό με τα λειτουργικά συστήματα των σύγχρονων υπολογιστών και μη διασυνδεδεμένο με τα συστήματα Κτηματολογίου, των Δασικών Χαρτών και του ΟΔΣΕ;

2.          Είναι στις προθέσεις του αρμόδιου Υπουργείου η επαρκής στελέχωση των κατά τόπους αρμοδίων υπηρεσιών με το απαραίτητο διοικητικό και γεωτεχνικό προσωπικό, τον εφοδιασμό τους με σύγχρονα μέσα καταγραφής και μέτρησης των ελαιοκομικών εκτάσεων, κατάλληλα υπηρεσιακά οχήματα για την προσέγγιση δύσβατων ορεινών και ημιορεινών περιοχών αλλά και την απαραίτητη διασύνδεση τους με τις άλλες βάσεις δεδομένων για την συγκέντρωση όλων των γεωχωρικών και λοιπών πληροφοριών που απαιτούνται;

3.          Πόσες είναι οι κενές οργανικές θέσεις και οι εν γένει υπηρεσιακές ανάγκες στις ΔΑΟΚ/ΔΑΟ της χώρας και ειδικά στην Περιφέρεια Ιονίων Νήσων και ποιο είναι το χρονοδιάγραμμα του αρμόδιου Υπουργείου για την κάλυψη αυτών;

4.          Είναι στις προθέσεις του αρμόδιου Υπουργείου να δοθεί σχετική παράταση στη προθεσμία επικαιροποίησης των στοιχείων των παραγωγών στο Ελαιοκομικό Μητρώο και κατά συνέπεια στην προβλεπόμενη διαδικασία υποβολής δήλωσης συγκομιδής πέραν της 30^ης Σεπτεμβρίου του 2026 ειδικά για περιοχές που ο ελαιώνας τους διαθέτει ιδιαίτερα μορφολογικά και ιδιοκτησιακά χαρακτηριστικά και αντιμετωπίζουν τεράστια προβλήματα τόσο με το Κτηματολόγιο όσο και τους Δασικούς Χάρτες όπως η Κέρκυρα;

5.           Είναι στις προθέσεις του αρμόδιου Υπουργείου να διασφαλίσει ότι δεν θα επιβληθεί κανένα διοικητικό πρόστιμο σε κανένα παραγωγό έως ότου ολοκληρωθεί η σωστή και ασφαλής επικαιροποίηση του ελαιοκομικού μητρώου;

6.          Πως σκοπεύει το αρμόδιο Υπουργείο να αντιμετωπίσει τα τεράστια προβλήματα που σχετίζονται με την επιλεξιμότητα των αγροτεμαχίων ειδικά του κερκυραϊκοιύ ελαιώνα, καθώς ένα πολύ μεγάλο κομμάτι του εξαιρείται από το Ολοκληρωμένο Σύστημα Διαχείρισης & Ελέγχου (ΟΣΔΕ) καθώς έχει αποκλειστεί με βάσει χαρτογραφικά κριτήρια που σε καμιά περίπτωση δεν μπορούν να εκτιμήσουν τις ιδιαιτερότητες του κερκυραϊκού ελαιώνα, και από απόσταση χωρίς ουσιαστική γνώση των ιδιαιτεροτήτων του κερκυραϊκού ελαιώνα;

7.          Είναι στις προθέσεις του αρμόδιου Υπουργείου να εντάξει τη δυνατότητα εγγραφής και μεταβολής/τροποποίησης των στοιχείων της ελαιοκομικής εκμετάλλευσης (στοιχεία παραγωγού και ελαιοκτημάτων) από τους ίδιους τους παραγωγούς ειδικά για τα γεοχωροχωρικά δεδομένα, ώστε με την απαραίτητη διασύνδεση με τις υπόλοιπες πλατφόρμες να γίνεται αυτόματη άντληση στοιχείων και αλλά αυτόματη διόρθωση λαθών;

 

Ο ερωτών Βουλευτής

 

Δημήτρης Μπιάγκης