Χωρίς επισιτιστική στήριξη σε βασικά αγαθά για 2,5 και πλέον χρόνια οι 300.000 ωφελούμενοι του προγράμματος Επισιτιστικής Βοήθειας

 

Αθήνα, 2 Σεπτεμβρίου 2026

 

ΕΡΩΤΗΣΗ

 

ΠΡΟΣ:

 

                Υπουργό Κοινωνικής Συνοχής & Οικογένειας

                                                 

Θέμα:  «Χωρίς επισιτιστική στήριξη σε βασικά αγαθά για 2,5 και πλέον χρόνια οι 300.000 ωφελούμενοι του προγράμματος Επισιτιστικής Βοήθειας»

 

Το Ταμείο Ευρωπαϊκής Βοήθειας προς τους Απόρους (ΤΕΒΑ) αποτελεί το διάδοχο πρόγραμμα του παλαιότερου ευρωπαϊκού προγράμματος διανομής τροφίμων στους απόρους του οποίου η διαχείριση γινόταν από τη Γενική Διεύθυνση του Υπ. Γεωργίας & Αγροτικής Ανάπτυξης. Με την ίδρυση του ΤΕΒΑ το πρόγραμμα μεταφέρθηκε στη Γενική Διεύθυνση του Υπουργείου Απασχόλησης & Κοινωνικών Υποθέσεων με εφαρμογή σε εθνικό επίπεδο. Συγκρινόμενο με το παλιό πρόγραμμα διανομής τροφίμων στους απόρους, το ΤΕΒΑ έφερε δύο σημαντικές αλλαγές στην καταπολέμηση της φτώχειας. Πέραν της επισιτιστικής βοήθειας, προέβλεψε τόσο την παροχή υλικής στήριξης (δηλαδή διανομή άλλων ειδών εκτός των τροφίμων) όσο και την εφαρμογή μέτρων κοινωνικής ενσωμάτωσης των απόρων (ενηλίκων και παιδιών) με υλοποίηση δράσεων συνοδευτικών μέτρων.

Το ΤΕΒΑ υποστήριξε δράσεις με στόχο την κοινωνική ενσωμάτωση του ωφελούμενου πληθυσμού. Το πρόγραμμα υλοποιήθηκε στο σύνολο της χώρας μέσω 57 κοινωνικών συμπράξεων κυρίως μέσω των δήμων με συνολικό προϋπολογισμό 404 εκ ευρώ. Ωφελούμενοι ήταν οι δικαιούχοι του ελάχιστου εγγυημένου εισοδήματος που συμμετείχαν στο πρόγραμμα. Οι ωφελούμενοι επικαιροποιούνταν κάθε μήνα μέσω του πληροφοριακού συστήματος του προγράμματος και της πλατφόρμας του ελάχιστου εγγυημένου εισοδήματος και ανήλθαν συνολικά σε 1,5 εκ. μέλη εξυπηρετώντας δε σχεδόν σε μηνιαία βάση 400 χιλιάδες άνθρωποι. Ο οργανισμός προνοιακών επιδομάτων και κοινωνικής αλληλεγγύης ως διαχειριστική αρχή του προγράμματος έχει την ευθύνη της παρακολούθησης της υλοποίησης του προγράμματος και διασφαλίζει την εγκυρότητα και την ομαλή εξέλιξη των διαδικασιών σε όλα τα στάδια, από τον ορισμό των δικαιούχων μέχρι τον καθορισμό των όρων των διαγωνισμών και τις πληρωμές των προμηθευτών παρόχων προς τους ωφελούμενος. Οι δράσεις μέσω του ΤΕΒΑ με διανομές επισιτιστικής βοήθειας και υλικής συνδρομής, σε συνδυασμό με την υλοποίηση συνοδευτικών μέτρων, συνεχίζονται και στην προγραμματική περίοδο 2021-2027 μέσω της Προτεραιότητας 6 του Προγράμματος “Ανθρώπινο Δυναμικό & Κοινωνική Συνοχή 2021-2027” (ΠΑΔΚΣ 2021-2027) του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου + (ΕΚΤ+).

Στην τρέχουσα προγραμματική περίοδο που φτάνει μέχρι το 2027 και θα επεκταθεί μέχρι το 2029 είχε εξαγγελθεί από το αρμόδιο Υπουργείο Κοινωνικής Συνοχής & Οικογένειας ότι οι δράσεις του ΤΕΒΑ θα υλοποιηθούν μέσω του Προγράμματος Επισιτιστικής Βοήθειας και Υλικής Στέρησης (ΕΒΥΣ) από τις δεκατρείς (13) Περιφέρειες της χώρας με τους ωφελούμενους να παραμένουν οι δικαιούχοι του ελάχιστου εγγυημένου εισοδήματος και ο συνολικός προϋπολογισμός ανέρχεται σε 400 εκ ευρώ. Από το δεύτερο εξάμηνο του 2024 ξεκίνησαν από τους δικαιούχους της πράξης διαδικασίες μέσω διεθνών δημόσιων Ηλεκτρονικών διαγωνισμών για την υλοποίηση του προγράμματος. Το πρόγραμμα που είχε σταματήσει για δυο χρόνια λόγω εμπλοκής που αφορούσε το Ελεγκτικό Συνέδριο ενδιαφέρει τουλάχιστον 300.000 απόρους.

Κι ενώ ξεπεράστηκαν τα προβλήματα και οι περιφέρειες ήταν έτοιμες να συμβασιοποιήσουν και τον Δεκέμβριο του 2025 και η Υφυπουργός Κοινωνικής Συνοχής είχε δηλώσει ότι οι διαδικασίες θα τηρηθούν με απόλυτο σεβασμό στις προβλεπόμενες διαδικασίες, διασφαλίζοντας την προστασία των ευάλωτων ομάδων, παραμονές Χριστουγέννων του 2025, εστάλη επιστολή από την Υπουργό Κοινωνικής Συνοχής & Οικογένειας και τον Αναπληρωτή Υπουργό Οικονομικών προς όλες τις Περιφέρειες της χώρας, ζητώντας την αναστολή των εν εξελίξει διαγωνισμών για ένα εγκεκριμένο συγχρηματοδοτούμενο πρόγραμμα του ΕΣΠΑ 2021–2027, με σαφώς προσδιορισμένο φυσικό αντικείμενο, δεσμευτικούς δείκτες εκροών και αποτελέσματος, και αποφάσεις ένταξης, που διασφαλίζουν την παροχή τροφίμων και βασικής υλικής βοήθειας, σε συνδυασμό με υποχρεωτικές συνοδευτικές δράσεις κοινωνικής υποστήριξης.

Με ερώτησή της τον Ιανουάριο του 2026, η Κοινοβουλευτική Ομάδα του ΠΑΣΟΚ – Κίνημα Αλλαγής, είχε αναδείξει έγκαιρα το θέμα της αιφνίδιας αναστολής των διαγωνιστικών διαδικασιών για το Πρόγραμμα Επισιτιστικής Βοήθειας και Υλικής Στέρησης αναδεικνύοντας τη σοβαρή κοινωνική και θεσμική διάσταση του ζητήματος, καθώς αφορά όχι μόνο τη διαχείριση συγχρηματοδοτούμενων πόρων αλλά και την άμεση προστασία των πολιτών που βρίσκονται σε κατάσταση επισιτιστικής και υλικής ανάγκης. Η ερώτηση έφερνε στο προσκήνιο τον μεγάλο κίνδυνο σοβαρών καθυστερήσεων στην παροχή βασικής στήριξης προς τις πλέον ευάλωτες κοινωνικές ομάδες, καλώντας την κυβέρνηση να ξεκαθαρίσει τη στάση της και να διασφαλίσει τη συνέχεια του προγράμματος.

Η ερώτηση επισήμαινε ότι η προωθούμενη αντικατάσταση της διανομής αγαθών από αναδόχους με κεντρικό σύστημα προπληρωμένων καρτών δεν συνιστά τεχνική βελτίωση, αλλά πλήρη αλλαγή τύπου παρέμβασης. Η μετάβαση αυτή μπορεί να αφήσει ακάλυπτο το πιο ευάλωτο τμήμα του πληθυσμού, όπως ηλικιωμένους με περιορισμένη αυτονομία και άτομα με σοβαρά κινητικά προβλήματα, καταργώντας την προβλεπόμενη κατ’ οίκον διανομή. Παράλληλα, τονιζόταν ότι οι Περιφέρειες, ως δικαιούχοι συγχρηματοδοτούμενων πράξεων, δεν είχαν την εξουσία να αναστείλουν ή να παύσουν την υλοποίηση εγκεκριμένων προγραμμάτων βάσει απλής διοικητικής επιστολής, και ότι η αναστολή των διαγωνισμών ενέχει σοβαρούς κινδύνους: απώλεια επιλεξιμότητας δαπανών, απένταξη πράξεων, επιβολή δημοσιονομικών διορθώσεων και καταλογισμών.

Σημαντική επισημαίνεται και η θεσμική αντίφαση, καθώς η αιφνίδια αλλαγή και η απένταξη των πράξεων εγείρει σοβαρό ζήτημα διοικητικής αξιοπιστίας που ξεσήκωσε την αντίδραση της Ένωσης των Περιφερειών της χώρας καθώς όλο το Επιχειρησιακό Πρόγραμμα του Ταμείου Επισιτιστικής Βοήθειας για Απόρους (Τ.Ε.Β.Α.) τελούσε υπό την πλήρη διοικητική ευθύνη του Οργανισμού Προνοιακών Επιδομάτων & Κοινωνικής Αλληλεγγύης (ΟΠΕΚΑ) με τον ρόλο των Περιφερειών να είναι καθαρά υποστηρικτικός και διεκπεραιωτικός. Οι Περιφέρειες ουδεμία εμπλοκή είχαν στο περιεχόμενο και στα τεύχη των Διακηρύξεων των σχετικών διαγωνισμών διότι ήταν αντικείμενο του ΟΠΕΚΑ. Οι σχετικές διακηρύξεις παραδόθηκαν από τον ΟΠΕΚΑ στις Περιφέρειες της χώρας, χωρίς καμία δυνατότητα παρέμβασης εκ μέρους των επί του περιεχομένου αυτών. Η δε καθυστέρηση υλοποίησης του Προγράμματος, οφείλεται αποκλειστικά στο διοικητικό πλαίσιο των διαγωνιστικών διαδικασιών και τις σχετικές αποφάσεις του ΟΠΕΚΑ.

Κι ενώ ουδείς θεώρησε σκόπιμο να απαντήσει στην εν λόγω ερώτηση, τον Φεβρουάριο του 2026 η αρμόδια Υφυπουργός κατά τη διάρκεια της συζήτησης επίκαιρης ερώτησης απέφυγε να δώσει σαφείς εξηγήσεις στα καίρια ερωτήματα που υποβλήθηκαν.

Τον Μάρτιο του 2026, περίπου έξι μήνες πριν, η Υπουργός Κοινωνικής Συνοχής & Οικογένειας με αποφάσεις της ανακάλεσε τις αποφάσεις των ενταγμένων πράξεων των περιφερειών αναγγέλλοντας τη θέσπιση ενός νέου, εκσυγχρονισμένου πλαισίου για την Προτεραιότητα 6 «Επισιτιστική Βοήθεια και Υλική Στέρηση» του Προγράμματος «Ανθρώπινο Δυναμικό και Κοινωνική Συνοχή 2021-2027» μέσω Κοινής Υπουργικής Απόφασης της υπουργού και του αναπληρωτή υπουργού Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών. Με την απόφαση θέτονταν σε εφαρμογή νέο ενιαίο εθνικό σύστημα επισιτιστικής βοήθειας μέσω vouchers, συνολικού προϋπολογισμού 400 εκατ. ευρώ οργανώνοντας την επισιτιστική βοήθεια σε νέους ενιαίους κανόνες σε όλη τη χώρα, ενισχύοντας την αυτονομία των δικαιούχων. Από ένα σύστημα υπόδειξης επισιτιστικών αναγκών με προκαθορισμένα πακέτα προϊόντων, σε ένα σύστημα όπου ο ίδιος ο ωφελούμενος αποφασίζει τι χρειάζεται, πότε το χρειάζεται και από πού θα το προμηθευτεί. Η στήριξη πλέον θα παρέχεται μέσω κουπονιών (vouchers) σε ηλεκτρονική ή άλλη μορφή, τα οποία θα εξαργυρώνονται αποκλειστικά για τρόφιμα και είδη βασικής υλικής βοήθειας σε καταστήματα λιανικής που συμμετέχουν στο πρόγραμμα, όπως σούπερ μάρκετ, οπωροπωλεία και άλλα καταστήματα τροφίμων. Με αυτόν τον τρόπο, σύμφωνα με τις κυβερνητικές ανακοινώσεις, οι πόροι θα κατευθύνονται απευθείας στους ωφελούμενους, ενισχύοντας την αγοραστική τους δύναμη και απλοποιώντας τις διαδικασίες.

Το ζήτημα επιτείνεται ακόμη περισσότερο από το γεγονός ότι το Πρόγραμμα βρίσκεται ήδη σε καθεστώς παρατεταμένης καθυστέρησης άνω των δυόμισι ετών, με τους ωφελούμενους να έχουν στερηθεί επί μακρόν τη βασική επισιτιστική στήριξη σε βασικά αγαθά.

Ιδιαίτερη σημασία έχει το γεγονός ότι στο ισχύον και εγκεκριμένο μοντέλο υλοποίησης έχει ληφθεί ρητή πρόνοια για τους ωφελούμενους που δεν δύνανται να μετακινηθούν ή να επισκεφθούν τα σημεία διανομής. Προβλέπεται ότι ο ανάδοχος υποχρεούται να διαθέσει κατάλληλα μεταφορικά μέσα και εξειδικευμένο προσωπικό και να πραγματοποιεί απευθείας κατ’ οίκον διανομή στις κατοικίες των ωφελουμένων, πρόβλεψη που αφορά εκτιμώμενο ποσοστό περίπου 3% του συνολικού αριθμού των δικαιούχων και καλύπτει άτομα με σοβαρά κινητικά προβλήματα, ηλικιωμένους με περιορισμένη αυτονομία, άτομα με βαριά αναπηρία και λοιπές περιπτώσεις αντικειμενικής αδυναμίας μετακίνησης. Η ρύθμιση αυτή αποτελεί αναπόσπαστο τμήμα του εγκεκριμένου φυσικού αντικειμένου και έχει ενσωματωθεί στον σχεδιασμό, στο κόστος και στους όρους υλοποίησης του Προγράμματος. Αντιθέτως, η μετάβαση σε σύστημα προπληρωμένων καρτών καταργεί στην πράξη την κατ’ οίκον διανομή, μεταφέρει την ευθύνη πρόσβασης αποκλειστικά στον ωφελούμενο και αφήνει ακάλυπτο ακριβώς το πιο ευάλωτο τμήμα του πληθυσμού για το οποίο το ισχύον μοντέλο έχει ήδη προβλέψει ειδική μέριμνα.

Η προβαλλόμενη ως ενίσχυση της αξιοπρέπειας και της ελευθερίας επιλογής μέσω διατακτικών ή καρτών δεν λαμβάνει επαρκώς υπόψη τις πραγματικές συνθήκες διαβίωσης των ωφελούμενων του ΕΒΥΣ. Πρόκειται για άτομα και νοικοκυριά στα όρια ή κάτω από το όριο της φτώχειας, έλλειψη πρόσβασης σε μέσα μετακίνησης, περιορισμένη γεωγραφική διαθεσιμότητα συμβεβλημένων καταστημάτων, ιδιαίτερα σε ορεινές, νησιωτικές και απομακρυσμένες περιοχές, καθώς και χαμηλή ψηφιακή εξοικείωση.

Ειδικά στην Περιφέρεια Ιονίων Νήσων το πρόγραμμα είχε προϋπολογισμό 3,6 εκ. ευρώ με δικαίωμα προαίρεσης για ακόμα μια διετία και οι ωφελούμενοι αθροίζονται σε 1.695 ενεργές αιτήσεις και 2.619 ενεργά μέλη (Νοέμβριος 2023) εκ των οποίων το 11,34% αποτελείται από ενεργές αιτήσεις αστέγων. Η κατανομή των ενεργών μελών ανά ηλιακιακή ομάδα διαρθρώνεται σε 442 ενεργά μέλη ηλικίας 0-15 ετών, 240 ενεργά μέλη ηλικίας 16-24, 746 ενεργά μέλη ηλικίας 25-49, 834 ηλικίας 50-64 και 479 μέλη ηλικίας 65+. Τα 263 αυτών είναι ΑΜεΑ, 324 βρίσκονται σε αστεγία, 343 διαμένουν σε καταυλισμό και 542 είναι μέλη μονογονεϊκής οικογένειας.

Η υποχρέωση χρήσης ηλεκτρονικών καρτών, ελέγχου υπολοίπων, διαχείρισης τεχνικών προβλημάτων και εξαργύρωσης σε συγκεκριμένα εμπορικά δίκτυα ενδέχεται να δημιουργήσει πρόσθετο άγχος και πρακτικά εμπόδια, αντί να ενισχύσει την αυτονομία των ωφελούμενων. Επιπλέον, η χρήση «καρτών απόρου» σε ταμεία καταστημάτων ενέχει σοβαρό κίνδυνο στιγματισμού και κοινωνικής έκθεσης, σε αντίθεση με το υφιστάμενο σύστημα διανομών που πραγματοποιούνται οργανωμένα, με ραντεβού και σε χώρους αποκλειστικά για δικαιούχους.

Περαιτέρω, η υιοθέτηση μηχανισμού διατακτικών ή καρτών ενέχει αυξημένους κινδύνους ως προς την ορθή και σύννομη χρήση των ενωσιακών πόρων. Η διεθνής και εθνική εμπειρία καταδεικνύει ότι τέτοια μέσα δύνανται να αποτελέσουν αντικείμενο άτυπων συναλλαγών, έμμεσης μεταβίβασης ή καταστρατήγησης της ενίσχυσης, καθιστώντας εξαιρετικά δυσχερή τον έλεγχο της τελικής χρήσης τους. Η αδυναμία αυτή εντείνει τις απαιτήσεις ελέγχου από τις εθνικές και ενωσιακές αρχές (ΕΔΕΛ, ΕΥΔ, Ελεγκτικό Συνέδριο, Ευρωπαϊκή Επιτροπή) και αυξάνει τον κίνδυνο δημοσιονομικών διορθώσεων και καταλογισμών σε περίπτωση μη επιλέξιμων δαπανών ή απόκλισης από τον σκοπό του Προγράμματος.

Ιδιαίτερη σημασία έχει ότι, στο πλαίσιο της Προτεραιότητας 6 – ΕΒΥΣ, η επισιτιστική βοήθεια δεν αποτελεί απλή χρηματική ενίσχυση. Σύμφωνα με το άρθρο 19 του Κανονισμού (ΕΕ) 2021/1057, η επιλογή των παρεχόμενων τροφίμων γίνεται βάσει αντικειμενικών κριτηρίων, συνδεδεμένων με τις διατροφικές και υγειονομικές ανάγκες των απόρων, με ρητό σκοπό τη συμβολή σε ισορροπημένη και επαρκή διατροφή. Το υφιστάμενο μοντέλο οργανωμένης προμήθειας και διανομής διασφαλίζει στην πράξη τη συμμόρφωση με τη διάταξη αυτή, μέσω προκαθορισμένων προδιαγραφών, ελέγχου ποιότητας και ενιαίας εφαρμογής των κριτηρίων.

Η αντικατάσταση της διανομής τροφίμων από διατακτικές ή κάρτες αποδυναμώνει τον διατροφικό στόχο του ΕΒΥΣ, καθώς μεταθέτει την ευθύνη επιλογής αποκλειστικά στον ωφελούμενο, χωρίς θεσμικές εγγυήσεις ότι καλύπτονται οι ελάχιστες απαιτήσεις ισορροπημένης διατροφής που θέτει το ενωσιακό δίκαιο. Επιπλέον, η άμεση μετάβαση προϋποθέτει ενιαίο πληροφοριακό σύστημα σε πλήρη παραγωγική λειτουργία, διασύνδεση με ΟΠΕΚΑ, φορείς πληρωμών και εμπορικά δίκτυα πανελλαδικά, καθώς και ολοκλήρωση σύνθετων κεντρικών αναθέσεων. Ελλείψει αυτών, η αιφνίδια αλλαγή ενέχει σοβαρό κίνδυνο λειτουργικού κενού, ιδίως για πληθυσμούς με περιορισμένη ψηφιακή πρόσβαση.

Πρέπει επίσης να συνεκτιμηθεί ότι η ονομαστική αξία διατακτικών ή καρτών υποβαθμίζεται ουσιαστικά σε περιβάλλον αυξημένου πληθωρισμού ή τοπικών διακυμάνσεων τιμών, ενώ σε περιπτώσεις φυσικών καταστροφών ή διαταραχών της εφοδιαστικής αλυσίδας οι διατακτικές ενδέχεται να μην μπορούν να αξιοποιηθούν άμεσα. Αντιθέτως, οι μαζικές προμήθειες μέσω διαγωνισμών επιτρέπουν οικονομίες κλίμακας, χαμηλότερες τιμές ανά μονάδα και μεγαλύτερη ανθεκτικότητα του συστήματος.

Επιπρόσθετα, το Πρόγραμμα δεν περιορίζεται μόνο στη διανομή επισιτιστικής βοήθειας, αλλά περιλαμβάνει υποχρεωτικές συνοδευτικές δράσεις, οι οποίες αποτελούν δομικό στοιχείο της εγκεκριμένης παρέμβασης κοινωνικής ένταξης. Οι δράσεις αυτές καλύπτουν ευρύ φάσμα κοινωνικών, υγειονομικών και ψυχοκοινωνικών υπηρεσιών και απευθύνονται σε συγκεκριμένες υπο-ομάδες στόχου, ενώ η υλοποίησή τους προϋποθέτει φυσική επαφή με τους ωφελούμενους, τοπική παρουσία, ενεργό παρακολούθηση και λειτουργική σύνδεση με τη διαδικασία της διανομής.

Χαρακτηριστικά αναφέρεται ότι, στο πλαίσιο υλοποίησης των συνοδευτικών πράξεων του Προγράμματος στην Περιφέρεια Ιονίων Νήσων υλοποιήθηκαν τετρακόσιες (400) κοινωνικές έρευνες μέσω ατομικών συνεδριών, εκατόν τριάντα (130) ατομικά πλάνα στήριξης και ενδυνάμωσης, τριάντα (30) αθλητικές δράσεις για παιδιά, δεκαέξι (16) εργαστήρια κοινωνικοποίησης παιδιών με πολιτιστικές και δημιουργικές δραστηριότητες δέκα (10) ημερίδες ενημέρωσης σχετικά με τη σωστή διατροφή και δέκα (10) ημερίδες ενημέρωσης σχετικά με την αντιμετώπιση μαθησιακών δυσκολιών και διαταραχών λόγου.

Η μετάβαση σε κεντρικό σύστημα προπληρωμένων καρτών αποσυνδέει τις συνοδευτικές δράσεις από το φυσικό αντικείμενο, καταργεί τον μηχανισμό εντοπισμού και ενεργοποίησης των ωφελούμενων και καθιστά εξαιρετικά δυσχερή έως ανέφικτη την τεκμηρίωση της ισότιμης εφαρμογής τους.

Προκαλεί λοιπόν εύλογους προβληματισμούς το γεγονός ότι η προωθούμενη αλλαγή συνεπάγεται την πλήρη συγκέντρωση της διαδικασίας παροχής της επισιτιστικής βοήθειας σε κεντρικό κυβερνητικό μηχανισμό, απομακρύνοντάς την από το υφιστάμενο αποκεντρωμένο σχήμα υλοποίησης μέσω των Περιφερειών. Η επιλογή αυτή δημιουργεί την εντύπωση ότι η επισιτιστική βοήθεια μετατρέπεται από ολοκληρωμένη κοινωνική παρέμβαση σε απλή χρηματική παροχή, αντίστοιχη με τα γνωστά κυβερνητικά «pass», επιτρέποντας στην Κυβέρνηση να εμφανίζει την παροχή βασικών αγαθών προς τους πλέον άπορους πολίτες ως πράξη γενικευμένης οικονομικής ενίσχυσης ή κυβερνητικής φιλανθρωπίας. Έτσι, αλλοιώνεται ο κοινωνικός και θεσμικός χαρακτήρας του Προγράμματος, το οποίο από εργαλείο κοινωνικής ένταξης και προστασίας των ευάλωτων μετασχηματίζεται σε μηχανισμό επικοινωνιακής διαχείρισης και κεντρικής διανομής χρηματικής αξίας, χωρίς τις εγγυήσεις στόχευσης, ελέγχου και κοινωνικής υποστήριξης που προβλέπει το εγκεκριμένο πλαίσιο.

Επειδή, η επισιτιστική βοήθεια αποτελεί ζήτημα κοινωνικής επιβίωσης και όχι διαχειριστικής επιλογής,

Επειδή, κάθε νέα αναστολή οδηγεί σε περαιτέρω καθυστέρηση παροχής βασικών αγαθών σε χιλιάδες δικαιούχους,

Επειδή, η αλλαγή τύπου παρέμβασης απαιτεί θεσμικές εγκρίσεις, χρόνο και πλήρη τεκμηρίωση

ΕΡΩΤΑΤΑΙ Η ΑΡΜΟΔΙΑ ΥΠΟΥΡΓΟΣ

 

1.     Πότε και π       ως σχεδιάζει το αρμόδιο Υπουργείο να θέσει σε εφαρμογή το νέο, εκσυγχρονισμένο πλαίσιο για την Προτεραιότητα 6 «Επισιτιστική Βοήθεια και Υλική Στέρηση» του Προγράμματος «Ανθρώπινο Δυναμικό και Κοινωνική Συνοχή 2021-2027», καθώς ήδη οι ωφελούμενοι του προγράμματος για 2,5 χρόνια έχουν στερηθεί επί μακρόν τη βασική επισιτιστική στήριξη σε βασικά αγαθά;
2.     Ποιο είναι το συγκεκριμένο και δεσμευτικό χρονοδιάγραμμα για την ενδεχόμενη εφαρμογή του νέου συστήματος παροχής διατακτικών ή/και προπληρωμένων καρτών καθώς οι εξαγγελίες του αρμόδιου Υπουργείου μιλούσαν για το 1^ο εξάμηνο του 2026 και βρισκόμαστε ήδη στον Σεπτέμβριο και με ποιον τρόπο διασφαλίζεται ότι μέχρι την πλήρη θεσμική και επιχειρησιακή του ωρίμανση δεν θα υπάρξει νέο κενό στην παροχή επισιτιστικής στήριξης προς τους δικαιούχους;
3.      Έχει εγκριθεί η τροποποίηση του εγκεκριμένου Προγράμματος, η αναθεώρηση των δεσμευτικών δεικτών εκροών και αποτελέσματος και η επικαιροποίηση του Συστήματος Διαχείρισης και Ελέγχου (ΣΔΕ); Αν ναι, πότε εγκρίθηκαν και με ποια συγκεκριμένη απόφαση; Αν όχι, σε ποια νομική βάση προωθείται η εν λόγω αλλαγή;
4.     Πώς διασφαλίζεται η πιστοποιησιμότητα των δαπανών και η συμμόρφωση με το ευρωπαϊκό ελεγκτικό πλαίσιο, όταν στο προτεινόμενο μοντέλο δεν υφίσταται έλεγχος σε επίπεδο προϊόντος, δεν τεκμηριώνεται ότι οι δαπάνες αφορούν πράγματι αγορά τροφίμων και βασικών αγαθών και ο έλεγχος περιορίζεται αποκλειστικά σε συναλλαγές και κατηγορίες εμπόρων;
5.     Πώς προτίθεστε να αντιμετωπίσετε την απώλεια οικονομιών κλίμακας και το αυξημένο κόστος λιανικών τιμών;
6.     Πώς διασφαλίζεται η συμμόρφωση με το άρθρο 19 του Κανονισμού (ΕΕ) 2021/1057 και η κάλυψη ελάχιστων διατροφικών απαιτήσεων;
7.     Πώς αντιμετωπίζονται οι αυξημένοι κίνδυνοι καταστρατήγησης, έμμεσης μεταβίβασης και δημοσιονομικών διορθώσεων;
8.     Ποιος αναλαμβάνει την ευθύνη για τις διοικητικές, νομικές και δημοσιονομικές συνέπειες από την αναστολή ή ματαίωση ώριμων διαγωνιστικών διαδικασιών, ιδίως σε ό,τι αφορά προσφυγές οικονομικών φορέων, ενδεχόμενες αξιώσεις αποζημίωσης και τον κίνδυνο απώλειας κοινοτικών πόρων;
9.     Πώς διασφαλίζεται η συνέχεια, η αξιοπιστία και η ασφάλεια δικαίου, όταν οι Περιφέρειες και οι οικονομικοί φορείς ενήργησαν βάσει ισχυουσών προσκλήσεων και οδηγιών της Κεντρικής Διοίκησης, οι οποίες εκ των υστέρων ανατρέπονται χωρίς μεταβατικό στάδιο;
10.  Πώς διασφαλίζεται η πρόσβαση των ωφελουμένων που αδυνατούν να μετακινηθούν, οι οποίοι εκτιμώνται σε ποσοστό περίπου 3% του συνόλου βάσει στοιχείων της Διαχειριστικής Αρχής του ΟΠΕΚΑ, όταν το υφιστάμενο και εγκεκριμένο μοντέλο προβλέπει ρητά κατ’ οίκον διανομή και η μετάβαση σε προπληρωμένες κάρτες καταργεί αυτή την ειδική πρόνοια για τα πλέον ευάλωτα άτομα;
11.  Πώς προστατεύονται οι ωφελούμενοι με περιορισμένη κινητικότητα, ψηφιακή αδυναμία ή γεωγραφικούς περιορισμούς;
12.  Πώς προτίθεται το Υπουργείο να διασφαλίσει την ουσιαστική, ισότιμη και τεκμηριωμένη υλοποίηση των υποχρεωτικών Συνοδευτικών Δράσεων, όταν η μετάβαση σε κεντρικό σύστημα προπληρωμένων καρτών αποσυνδέει τις δράσεις αυτές από το φυσικό αντικείμενο, καταργεί τον μηχανισμό φυσικής επαφής και ενεργοποίησης των ωφελουμένων και καθιστά εξαιρετικά δυσχερή έως ανέφικτη την τεκμηρίωση της εφαρμογής τους σε συγκεκριμένες υπο-ομάδες στόχου;

 

Ο ερωτών Βουλευτής

Δημήτρης Μπιάγκης